گل رخ

رشته گوهر شکست گل رخ سیمین ذقن * برگ تمنا بریخت ، شاخ گل نسترن

علف بهار

1394/2/14 8:0
نویسنده : بابای گل رخ
1,357 بازدید
اشتراک گذاری

به نام خدا

زیباترین جلوه های بهار را باید در کویر دید ؛ کوهستان های غرب ایران و جلگه های خزری و جنگل های هیرکانی هم بهار های زیبایی دارند اما هیچ کدام جلوه ی عروس بهار در کویر را ندارند ؛ فصل بهار در کویر ، به معنای واقعی " زنده شدن " است ؛ گاهی زنده شدن بعد از سال ها ! 

زادگاه ما ، فردوس ، در حاشیه ی کویر قرار دارد ؛ یعنی با ساعتی رانندگی ، به شوره زار ها و شنزارها واقعی می رسید ؛ زمین های اطراف شهر ما ( غیر از زمین هایی که به دست بشر سبز و آباد شده اند ) در تمام طول سال ، خشک و بی حاصل اند ؛ اندک بوته هایی جان سخت ، در زمین های خشک و تفتیده رشد می کنند . اگر از کرمان به طرف فردوس حرکت کنید ، در فاصله ای تقریبا 500 کیلومتری ، فقط راور را در مسیر خود خواهید دید ! ؛ بقیه ی مسیر بیابان خالی است ؛ گاهی اوقات رشته ی باریکی از آب ، انسان را می فریبد اما بلورهای سفید و براق نمک که در کناره های آب چشمک می زنند ، خیلی زود بیننده را مایوس می کنند .

جالب بود که خرداد پارسال و در سفر به بندر عباس ( با عباس و علی ) انبوهی از کلاغ هایی سیاه سیاه با منقارهایی قرمز رنگ را می دیدیم که در کناره ی جاده نشسته بودند ؛ اولش تعجب کرده بودم که این جمعیت بالای کلاغ ، در این بیابان های هول چه می کنند ؟! علی از غفلت بیرونم آورد و توضیح داد که تریلی های زیادی با بار ذرت از این جاده های می گذرند و کلاغ ها در جاهایی اجتماع می کنند که جاده دست اندازی دارد و تریلی تکانی می خورد و دانه های ذرت از درون تریلی به بیرون می پرند تا نصیب این پرندگان زرنگ شوند ! .

داشتم از بهار کویر می گفتم و زنده شدن ؛ فروردین امسال و ایام تعطیلات در فردوس ، چند باری قسمت شد که به صحرا برویم و رستنی های بهاری جمع کنیم ؛ بارندگی های زمستان 93 در اطراف فردوس خوب بوده و دورتا دور شهر را کمربندی سبز از علف های بهاری فرا گرفته بود . البته علف هایی با مقیاس کویر ! ، ریز و نحیف و انبوه ! .

یکی از خوشمزه ترین این رستنی های بهاری ، گیاهی است که در گویش فردوس با " اسپیدشت " می شناسندش ؛ گل هایی ریز و سفید دارد و طعمی خاص که کمی به طعم ترتیزک نزدیک است .

تخم این علف ، گاهی برای سال ها در خاک پنهان است و منتظر نم بارانی برای شکفتن ؛ عکس بالا را باید به حساب استثنا گذاشت و بارندگی خوب وگرنه در اکثر اوقات ، ابعاد گیاه کوچکتر است . 

" فرنگ " ( fereng ) هم جمع کردیم ؛ علفی شیرین و خوش طعم ، البته نه به خوش طعمی " اسپیدشت "

" ترخ " ( terekh ) هم بود ؛ گیاهی بسیار خوش بو با طعمی تلخ اما خوشآیند ! ؛ ترخ را در آش و خشک شده اش را در داروهای گیاهی به کار می برند .

علف های دیگری هم بودند ؛ " پنجه چغوک " ، " گوش بره " ، " سرموک " ، " درشتوک " و نوعی قارچ که " پیه غر " نامیده می شود ، یعنی هنگام " پایه " ( رعد و برق ) ، زمین را غر می کند و بیرون می آید ! . بعضی از این علف ها ، مخصوص پختن نوعی آش محلی هستند که " جوش پره " نامیده می شود ؛ زمانی مطلبی در مورد این آش خواهم نوشت .

جالب این که همراه این علف ها ، رستنی هایی مشابه هم وجود دارند که در عین نزدیک بودن همه چیزشان به علف های خوراکی ، اما طعم جالبی ندارند و خوراکی نیستند و باید تبحری داشت در حد گوسفندان ! برای فرق گذاشتن بین این گیاهان ! ؛ عکس زیر یکی از این گیاهان است که در عین شباهت برگ هایش به " اسپیدشت " ، گل های بنفش زیبایش نشان از متفاوت بودن و تلخی اش دارد ! .

طعم " اسپیدشت " یادآور دوران کودکی است ؛ زمانی که با مهدی به صحرا می رفتیم و رستنی های بهاری جمع می کردیم ؛ البته همه ی مردمان کویر ، چنین ذوقی برای جمع کردن گیاهان وحشی ندارند و در چند روز گذشته ، اتفاقاتی افتاد و تجربه هایی کسب کردم که لازم شد در نوشتن این خاطرات " بی کلاس " و واگو کردن " تجربه های خاص " ، تجدید نظر کلی بکنم ! .

پسندها (0)
شما اولین هوادار باشید!
نظرات (3) مشاهده جعبه ارسال نظر
مهدی شمس آبادی
14 اردیبهشت 94 17:32
تصاویر این مطلب فعلا به سبب پهنی شدید پهنای باند رویت نشد!! ماچون بیشتر سروکارمان بانارستانه بوده و این ده کوهستانی است و بارندگیش خوب و قناتهاش پرو پیمان آنقدرها بهار کویر راحس نکرده ایم!! کماه یا کمای هم باید دورو بر شما یافته آید! و طرفهای ما می گویند پی غرغرو و اینجوری تاویلش می کنند که به دنبال غرغر آسمان سر از زمین بر می آرد تا ببیند چه خبر است !! و البته به رعد و برق هم پایه می گویند . این آش جوش پره را هم اگر گوش ما درست شنیده باشد جوشواره می گویند و چرایش را بی خبرم ! این زنده شدن مستانه و بادهای بهاری اصلا چیز دیگریست !! خاطرم هست 17 یا 18 سال پیش با موتور از بیهق راهی ستاج شدیم و بهار بود و بادی شریف می وزید و من همه موزونی شده بودم و شعر می ترابید از من ، و بهار همیشه و همه جا زیباست گرچه ما وقتی از او گلایه کردیم که معبر خوبی نیست!!! اسمش "دریغایی " درختان متفق القولند: زمستان دل انگیزترین فصل سال است!! ** اگر بهار اگر بهار معبر خوبی بود!!!! و با اجازه ات توضیح میدمش!!: درختها زمستون می خوابند و خواب میبینند و میرن پیش بهار که این خوابشون رو تعبیر کنه و اینی که می بینیم تعبیر بهاره از خواب زمستانی درختان و درختها معتقدند که بهار چنان که باید و شاید از عهده ی تعبیر کردن برنیومده !!! پهنای باند که اجازه داد تصاویرت رو می بینم و شاید چیزی نبشتم ! آخرش درجه ی این پلیس پیشگیری چی شد!!؟
بابای گل رخ
پاسخ
کما رو طرف ما قنه(ghone ) می گویند و نیست مگر در کوهستان ها و موسمی که باران های بسیار ببارد ؛ اسپیدشت از همه خوشمزه تر و اهلی تر است . آش جوش پره تفاوتش با آش رشته ی معمولی در رشته هایش است که اصلا رشته نیست ! ؛ خمیر را بعد از پهن کردن و نازک کردن،به صورت نوارهای پهنی می برند ( به عرض حدودا 5 سانت ) و روی خمیر را با شاهدانه ی آسیاب شده و سبزی های صحرایی سرخ شده پر می کنند و لبه ها را به هم می رسانند تا شبیه لقمه ای مستطیل شکل شود و این لقمه ها را به جای رشته داخل آش می ریزند تا بپزد . رب انار زیادی هم برای آش به کار می برند که فردوسی ها آش را با کشک نمی خورند و با رب انار می خورند .
پ
15 اردیبهشت 94 20:28
رحم کننید به عالم اینترنت وسوییچ و دنپایی تون رو از عکس هاحذف کنید شاید ملت بخوان از این عکسها جایی استفاده کنند .
بابای گل رخ
پاسخ
اتفاقا قرار دادن اون سوییچ در عکس ها اوج حرفه ای بودن یک عکاس رو نشون میده ! وگرنه اگر سوییچ نبود ، شما چه تصوری از ابعاد اون بوته داشتید ؟!! خیلی جاهای دیگه هم معمول بوده که برای نشان دادن ابعاد اشیا و اجسام در عکس ها از وسیله ی آشنایی در کنارش استفاده بشه !
مامان آسیه
29 اردیبهشت 94 12:12
_________¤¤¤¤¤¤¤¤____________¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _______¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤_______¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _____¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤__¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ___¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤_______¤¤¤¤¤ __¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤_________¤¤¤¤ _¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤________¤¤¤¤ _¤¤¤¤¤¤¤¤ مهربون همیشگی ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤_____¤¤¤¤ ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤___¤¤¤¤¤ ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ من آپم ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤_¤¤¤¤¤¤ ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ گذری ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ نیم نگاهی ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ نظری ¤¤¤¤¤¤¤ __¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ____¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ______¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _________¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ____________¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ______________¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _________________¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ ___________________¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤ _____________________¤¤¤¤¤¤ ______________________¤¤¤¤ _______________________¤¤
niniweblog
تمامی حقوق این صفحه محفوظ و متعلق به گل رخ می باشد